Kajian Kes Penggal 2 : KES MYDIN

Pengasas Mydin Mohamed Holdings Berhad (Mydin), En. Mydin Mohamed memulakan perniagaannya dengan menjual barangan mainan yang diimport dari Thailand. Walaubagaimanapun, pada tahun 1987, beliau telah menyerahkan pengurusan syarikat kepada anaknya, Datuk Haji Ameer Ali Mydin bagi meneruskan legasi perniaagaannya.

Hasil kejayaan kepimpinan Datuk Ameer, Mydin kini mempunyai 100 rangkaian pasaraya meliputi 10 pasaraya besar, 18 emporium, tiga bazar, 54 pasar mini, sembilan kedai serbaneka dan enam francais yang beroperasi di seluruh Semenanjung Malaysia. Mydin kini dalam proses mengembangkan pasarannya ke Sarawak. Dengan bilangan pekerja yang mencecah lebih 8500 orang, Mydin menjadi peneraju syarikat pemborong dan peruncit yang menyediakan nilai terbaik kepada para pelanggannya. Menurut Datuk Ameer, beliau menjadikan bapanya sebagai mentor dalam menguruskan perniagaan. Seperti bapanya, Datuk Ameer turut menyemai elemen disiplin, kejujuran, keikhlasan, kesetiaan, kepintaran dan berjimat cermat dalam perniagaan. Datuk Ameer percaya bahawa kepimpinan bapanya juga telah mengajar beliau untuk fokus, bekerja kuat, pemerhati, hands-on dan sentiasa tabah dalam semua keadaan. Salah satu perkara yang diteruskan daripada zaman pengurusan bapanya adalah dengan memastikan setiap pekerja mempunyai buku nota 555 yang digunakan bagi mencatat sebarang perkara penting dengan serta-merta. Di Mydin, para pekerja turut diterapkan dengan prosedur menepati masa terutama dari segi menepati tarikh akhir menghantar laporan kepada ketua serta perlu sentiasa terbuka untuk menerima sebarang perubahan yang mungkin berlaku.

Sikap Datuk Ameer yang sentiasa mengambil berat terhadap kebajikan para pekerjanya menyebabkan beliau disenangi ramai. Malahan, budaya kebersamaan seperti sebuah keluarga besar turut dirasai oleh pekerja baru. Polisi pintu terbuka yang diamalkan di Mydin menggalakan para pekerja bertemu pihak pengurusan atasan syarikat pada bila-bila masa. Pada tahun 2012 Datuk Ameer telah menerima Anugerah Kepimpinan Tanggungjawab Sosial Korporat daripada Organisasi Usahawan Muda Malaysia. Sebelumnya, Datuk Ameer pernah dianugerahkan Anugerah Kepimpinan ICON 2011 daripada BrandLaureate. Hal ini berikutan pelbagai aktiviti dan program melibatkan masyarakat telah dianjurkan oleh Mydin. Antaranya adalah memberi peluang anak-anak yatim dan warga kelaian upaya (OKU) untuk membeli-belah di Mydin menjelang musim perayaan. Mydin turut membantu mangsa peperangan di Gaza dan Rohingya.

(Rujukan: Management, Vol.47(3), 16-21, http://www.mydin.com.my/mydin/news)

i.                 Bincangkan jenis kepimpinan yang diamalkan oleh Datuk Ameer.

ii.                Jelaskan gaya kepimpinan oleh Datuk Ameer.

Skima jawapan

i.                 Bincangkan jenis kepimpinan yang diamalkan oleh Datuk Ameer.

Fakta	Huraian	Markah
Transformasional	Mengubah Mydin daripada pengurusan kedai runcit biasa kepada hypermarket
Karismatik	Mampu mempengaruhi pekerjanya untuk mengikut cara pengurusan yang diamalkan (berdisiplin)
Berwawasan	Mengembangkan pasaran ke Sarawak.

ii.                Jelaskan gaya kepimpinan oleh Datuk Ameer.

Fakta	Huraian	Markah
demokratik	Bersifat terbuka

**CREDIT TO TEAM MAKRIFAT ESPECIALLY DR UMMI SALWA FROM USIM

Kajian Kes Penggal 2 : PENGURUSAN

KAJIAN KES : [PENGORGANISASIAN & KEPIMPINAN]

Syarikat AGROJAYA  Sdn Bhd menjalankan perniagaan memproses dan memasarkan hasil pertanian di Kuala Terengganu. Jabatan Pengeluaran syarikat tersebut diketuai oleh Ir. Zulkifli Zamri sebagai Pengurus Besar. Beliau dibantu oleh dua orang pengurus yang masing-masing bertanggungjawab terhadap pembelian dan pengeluaran. Pengurus Besar Jabatan Pemasaran pula diketuai oleh Encik Soddiqin bin Abdullah  yang baru ditukarkan dari ibu pejabat syarikat di Kuala Lumpur. Pada minggu pertama, beliau telah membuat rombakan besar-besaran kumpulan jurujual bagi meningkatkan syer pasaran dan keuntungan syarikat. Walaupun pada awalnya mendapat bantahan dalam kalangan jurujual, namun dengan kesungguhan dan semangat kerja yang ditunjukkan oleh Encik Soddiqin dan kebolehan  berkomunikasi ,beliau akhirnya berjaya mewujudkan kumpulan kerja yang berjaya mencapai sasaran. Beliau dibantu oleh dua orang pengurus dalam unit jualan dan khidmat pelanggan. Jabatan pemasaran mempunyai sepuluh orang jurujual yang diselia oleh penyelia yang bertanggungjawab kepada pengurus jualan.

Di Jabatan Pentadbiran am, Encik Khairil  bertindak sebagai pengurus yang bertanggungjawab terus kepada Ketua Pegawai Eksekutif iaitu Datuk  Fauzi Sukor . Semua pekerja bawahannya amat menghormati dan menurut semua  arahan yang diberi tanpa mempersoalkannya.  Ini adalah kerana En Khairil adalah seorang ketua yang tidak beragak-agak dalam mengenakan tindakan dan memberi ganjaran kepada pekerja yang layak.  Contohnya semasa penilaian prestasi tahun lepas, beliau tidak  meluluskan pemberian bonus kepada seorang pekerja yang sering ponteng kerja tanpa sebab.   

 Ketua Pegawai Eksekutif dibantu oleh seorang setiausaha peribadi, iaitu Puan Maizatul. Walaupun berusia, namun  Datuk Fauzi Sukor  seorang yang popular dalam kalangan  ahli di semua peringkat  organisasi. Setiap ucapan beliau sama ada untuk menyampaikan visi, misi atau motivasi amat dinanti-nanti dan dihayati oleh semua warga organisasi.  Dengan kewibawaan dan personaliti yang menarik, beliau menjadi idola dan role model bagi seluruh organisasi.  Tidak dinafikan, pekerja di bawah kepimpinannya mempunyai banyak tugasan  namun mereka tidak merasa  tertekan  kerana visi, misi yang ditetapkan oleh Datuk Fauzi Sukor jelas dan difahami oleh semua ahli.  Jabatan pentadbiran am mempunyai unit sistem maklumat, unit sumber manusia, dan unit akaun yang masing-masing diketuai oleh seorang Penolong Pengurus.

            a)         Lakar carta organisasi bagi Syarikat AGROJAYA Sdn Bhd.  [8]

b)      Jelaskan lima maklumat pengurusan yang boleh diperoleh daripada carta organisasi  Syarikat AGROJAYA Sdn Bhd.     [15]

            c)         Jelaskan  tiga jenis kepimpinan yang diamalkan oleh pihak-pihak pengurusan

                        Syarikat AGROJAYA Sdn Bhd.    [15]

CADANGAN JAWAPAN:

 (a)    Lakaran Carta Organisasi Syarikat AGROJAYA Sdn. Bhd.

(b)   Maklumat pengurusan yang boleh diperoleh

1.      Peringkat pengurusan  

-       menunjukkan kedudukan jawatan dalam organisasi. Terdapat 3 peringkat

      pengurusan dan 4 lapisan jawatan dalam organisasi  

-       Kaitan kes :

Pengurusan atasan – Ketua Pegawai Eksekutif, Pengurus Besar Jabatan Pengeluaran dan Pengurus Besar Jabatan Pemasaran

Pengurusan Pertengahan – Pengurus Pembelian, Pengurus Pengeluaran, Pengurus Pentadbiran, Pengurus Jualan dan Pengurus Khidmat Pelanggan.

Pengurusan Bawahan – Pen. Pengurus Unit Sistem Maklumat, Pen. Pengurus Unit Sumber Manusia, Pen. Pengurus Unit Akaun dan Penyelia Jualan.  

2.      Pembahagian tugas

-       Dibuat mengikut fungsian yang ditunjukkan oleh kotak penjabatan/jawatan

-       Kaitan kes: Jabatan Pengeluaran – fungsinya pengeluaran dan Jabatan Pemasaran terlibat dengan aktiviti pemasaran.

3.      Hubungan Ketua / Subordinat

-       Hirarki, Ketua diletak diatas subordinat.

-       Kaitan kes: Mana-mana ketua dengan subordinatnya.

4.      Rantaian autoriti

-       Ketua mempunyai autoriti dalam jabatan dia sahaja. Ketua ada autoriti ke atas subordinat bawahannya sahaja.

-       Kaitan kes: KPE mempunyai autoriti keatas semua fungsi dan mana-mana ketua jabatan ada autoriti atas subordinatnya sahaja.

5.      Jenis autoriti

-       Sama ada autoriti lini (hak untuk memberi arahan) atau autoriti staf (hak untuk memberi pandangan/idea/nasihat)

-       Kaitan kes: Autoriti staf – Setiausaha iaitu Puan Maizatul, Antara Pengurus-pengurus  besar

-       manakala Autoriti lini yang dimiliki mana-mana ketua yang sesuai ke atas subordinatnya/ KPE ada hak untuk mengarah pengurus besar yang seterusnya berhak untuk mengarah pengurus dan penolong pengurus.

6.      Saluran Komunikasi formal

-       Semua  arahan dan laporan disalurkan secara formal iaitu daripada superior kepada subordinat dan sebaliknya.

(c)        Tiga jenis kepimpinan

1.      Kepimpinan Transformational  

-       Ditonjolkan oleh Encik Soddiqin Abdullan (Pengurus Besar Pemasaran)  

-       Pemimpin yang berkebolehan mempengaruhi pekerjanya dalam melakukan perubahan dalam organisasi / luar dari kebiasaan.

-       Kaitan :  Pada minggu pertama, beliau telah membuat rombakan besar-besaran kumpulan jurujual bagi meningkatkan syer pasaran dan keuntungan syarikat. Walaupun pada awalnya mendapat bantahan dan akhirnya ,beliau  berjaya mewujudkan kumpulan kerja yang berjaya mencapai sasaran.  

-       Kesannya : Dapat meransang pekerja berfikir lebih jauh dan mampu menyelesaikan masalah/ buat keputusan..  

2.      Kepimpinan Transactional

-       Ditonjolkan oleh Encik Khairil (Pengurus Pentadbiran Am)

-       Pemimpin yang menawarkan beberapa insentif  yang setimpal ntuk menggalakkan pekerja mematuhi arahan dan bekerja untuk mencapai matlamat organisasi.

-       Kaitan : Encik Khairil  tidak beragak-agak dalam mengenakan tindakan dan memberi ganjaran kepada pekerja yang layak.  Contohnya semasa penilaian prestasi tahun lepas, beliau tidak  meluluskan pemberian bonus kepada seorang pekerja yang sering ponteng kerja tanpa sebab.   

-       Kesannya – Pekerja akan bekerja keras untuk mendapatkan ganjaran dan mencapai matlamat organisasi.

3.      Kepimpinan Karismatik

-       Ditonjolkan oleh Datuk Fauzi sukor iaitu KPE

-       Pemimpin yang mempunyai sifat peribadi istimewa, ada keyakinan tinggi, pengikut selesa dan berupaya mempengaruhi orang bawahannya supaya setia dan mematuhi arahannya.

-       Kaitan : KPE seorang yang popular , berwibawa dan berpersonaliti menarik , menjadi role model dan idola serta mempunyai wawasan, misi dan visi yang jelas.

-       Setiap ucapan beliau sama ada untuk menyampaikan visi, misi atau motivasi amat dinanti-nanti dan dihayati oleh semua warga organisasi. 

-       Kesannya – Subordinat selesa bekerja tanpa merasa tertekan dan menyanjungi beliau dan berusaha mencapai matlamat organisasi.

PECUT SUT PENGGAL 2 : Q&A PENGURUSAN STRESS BAB 1

KES 1 [TRIAL 2013] Manja Lara Sdn. Bhd. merupakan sebuah perniagaan pemborongan. Perniagaan ini telah beroperasi selama lebih sepuluh  tahun. Jumlah permintaan dari peruncit semakin meningkat dari tahun ke tahun. Akibatnya pekerja terpaksa melakukan penghantaran barangan yang lebih kerap. Pekerja tidak diberikan waktu rehat yang cukup dan  kadangkala pekerja di bahagian stor terpaksa melakukan kerja-kerja pengkeranian yang ditinggalkan oleh pekerja yang cuti bersalin. Kenderaan untuk menghantarkan barangan yang disediakan oleh pihak syarikat sudah uzur dan segala kerosakan mekanikal terpaksa ditanggung oleh pekerja yang menggunakan kenderaan tersebut. . Keadaan ini menyebabkan motivasi pekerja semakin menurun dan kadar tekanan kerja semakin meningkat. Ada pekerja yang sudah mula kerap mengambil cuti kerana tidak tahan dengan keadaan kerja. Ada juga yang telah berhenti kerja. Luahan perasaan pekerja jarang diambil berat oleh pengurus Manja Lara Sdn Bhd.  Akhirnya banyak pesanan terpaksa dibatalkan kerana kekurangan tenaga pekerja dan masalah penghantaran yang lambat. Berdasarkan kes di atas, jawab soalan-soalan berikut: i.          Terangkan punca stres pekerja dalam syarikat ini. [15] ii.         Jelaskan bagaimana pengurus syarikat dapat menguruskan stres yang dialami oleh pekerja syarikat seperti dalam 2(a)(i). [10] iii.        Nyatakan kesan stres pekerja kepada perniagaan Manja Lara Sdn Bhd.[8] CADANGAN JAWAPAN: SOALAN i: Terangkan punca stres pekerja dalam syarikat ini. 1.         Fakta : Bebanan kerja/kerja terlalu banyak/tugas banyak [1] Kaitan  kes: pekerja Manja Lara Sdn Bhd  terpaksa melakukan penghantaran barangan yang lebih kerap[1] KERANA jumlah permintaan dari peruncit semakin meningkat dari tahun ke tahun.[1] 2.         Fakta: Hak Pekerja Dicabuli/Diabaikan/Disekat.[1] Kaitan kes : pekerja Manja Lara sdn bhd tidak diberikan waktu rehat yang cukup [1]menyebabkan mereka berasa letih dan tertekan.[1] 3.         Fakta:Konflik Peranan Kaitan kes : Pekerja Manja Lara Sdn Bhd di bahagian stor terpaksa melakukan kerja-kerja pengkeranian yang ditinggalkan oleh pekerja yang cuti bersalin[1]  menyebabkan mereka merasa tertekan kerana tidak tahu tugas mana yang perlu diberi keutamaan.[1] 4.         Fakta: Keperluan kerja[1] Kaitan kes: Segala kerosakan mekanikal terpaksa ditanggung oleh pekerja Manja Lara Sdn Bhd yang menggunakan kenderaan penghantaran yang sudah usang [1] menyebabkan mereka tertekan kerana duit mereka terpaksa digunakan untuk membaiki kenderaan yang rosak.[1] 5.         Fakta: Kurang sokongan sosial[1] Kaitan kes: Luahan perasaan pekerja Manja Lara Sdn bhd  jarang diambil berat oleh pengurus Manja Lara Sdn Bhd [1]  menyebabkan mereka berasa terabai dan tidak diperlukan oleh syarikat.[1] SOALAN ii: Jelaskan bagaimana pengurus syarikat dapat menguruskan stres yang dialami oleh pekerja syarikat seperti dalam 2(a)(i). 1.         Punca stres: Bebanan kerja/kerja terlalu banyak/Tugas banyak [1] Langkah mengatasi: pengurus Manja Lara Sdn Bhd boleh menambah bilangan pekerja untuk mengurangkan bebanan kerja yang semakin meningkat. [1] 2.         Punca stres: hak pekerja dicabuli/diabaikan/disekat Langkah mengatasi: Pengurusan Manja Lara Sdn Bhd sepatutnya memberi ruang dan hak kepada pekerja untuk berehat, dan membuat/menyusun jadual kerja supaya tidak berlaku. 3.         Punca stres: konflik peranan: Langkah: Pengurusan perlu bijak dalam mengagihkan tugas yang ditinggalkan kepada pekerja yang lebih sesuai/mempunyai kemahiran yg sesuai dengan  kerja tersebut. 4.         Punca stres: Keperluan kerja Langkah atasi: Pengurusan Manja Lara Sdn Bhd perlu menyediakan van untuk pengangkutan yang lebih baik dan baharu serta menyediakan peruntukan kewangan untuk belanja baik pulih. 5.         Punca: kekurangan sokongan sosial. Langkah atasi: Pengurusan Manja Lara Sdn Bhd perlu menyediakan tempat mengadu pekerja/uit kaunseling di tempat kerja./wujudkan system mentor SOALAN iii: Nyatakan kesan stres pekerja kepada perniagaan Manja Lara Sdn Bhd. 1.         Kesan ke atas pekerja : Motivasi pekerja menurun [1] Kesan ke syarikat: menyebabkan produktiviti menurun. [1] 2.         Kesan atas pekerja : Penghantaran lambat/pekerja ponteng tidak menghantar barang tepat pada masa,[1] Kesan ke atas syarikat: Syarikat akan hadapi kerugian-sebab pesanan dibatalkan kerana masalah kelambatan penghantaran/reputasi dan imej syarikat jatuh.[1] 3.         Kesan ke atas pekerja: Pekerja kerap mengambil cuti.[1] Kesan ke atas syarikat : Produktiviti menurun/syarikat mengalami kerugian. 4.         Kesan ke atas pekerja : Pekerja telah berhenti kerja.[1] Kesan ke atas syarikat: Kadar lantik henti meningkat/kos merekrut meningkat/Produktiviti menurun.[1] [Kesan ke atas pekerja=1m  x 4,  Kesan ke atas syarikat=1m x 4] [Jumlah=8m]

SOALAN 2 [KES]-STPM 2008 Puan Roslida baru bertugas sebagai eksekutif kewangan di Syarikat Sutra Sdn Bhd [4S]. Semasa tempoh percubaan selama enam bulan, beliau gagal mencapai sasaran jumlah kutipan hutang syarikat yang telah ditetapkan. Beliau telah diarahkan oleh pengurus kewangan untuk meningkatkan lagi jumlah kutipan hutang syarikat. Pada masa yang sama, pengurus Besar telah mengarahkan beliau untuk memberikan kursus asas pemasaran kepada jurujual syarikat. Syarikat juga tidak menyediakan kenderaan dan pasukan pengutan hutang semasa menjalankan tugas. Setiap kali beliau hendak keluar untuk memungut hutang, beliau mesti mendapat kebenaran daripada pengurus kewangan. Situasi ini membuat beliau berasa tertekan. i.          Jelaskan punca ketegangan eksekutif kewangan tersebut.            [8] ii.         Nyatakan lima cadangan untuk mengurangkan ketegangan yang dihadapi oleh eksekutif kewangan tersebut.       [5] CADANGAN JAWAPAN Kes 2  i.      Punca ketegangan eksekutif Kewangan Punca ketegangan Huraian Kekaburan peranan / Kesamaran peranan/ Tugas yang diberi tidak jelas (1m) Puan Roslida diarahkan untuk meningkatkan jumlah kutipan hutang tetapi beliau tidak dimaklumkan tentang sasaran kutipan yang perlu dicapai / sasaran tidak jelas.(1m) Keperluan kerja/ Tuntutan kerja/ Kemudahan kerja (1m) Puan Roslida tidak diberikan kemudahan kenderaan untuk beliau keluar melaksanakan tugas memungut hutang.(1m) Konflik peranan / Pertindihan peranan (1m) Puan Roslida menerima arahan daripada dua orang ketua iaitu Pengurus Besar dan Pengurus Kewangan. Puan Roslida menghadapi konflik kerana diarah untuk memberi kursus dalam bidang pemasaran sedangkan beliau seorang eksekutif kewangan. Kebebasan peranan / Tiada autonomi (1m) Puan Roslida tidak diberikan autoriti untuk keluar masuk – beliau perlu mendapat kebenaran setiap kali hendak keluar memungut hutang.(1m) Bebanan kerja / Kerja terlalu banyak (1m) Puan Roslida perlu menjalankan tugas sebagai seorang eksekutif kewangan dan diminta pula memberi kursus pemasaran.(1m) ii.      Cadangan untuk mengurangkan ketegangan: peranan perlu jelas dari segi objektif / hasil kerja  i.e. tugas yang diberikan sepatutnya sesuai dengan jawatan yang dipegang(1m) pertindihan  / percanggahan arahan perlu dielakkan, i.e. sistem pelaporan harus dipatuhi, arahan hanya daripada seorang pengurus sahaja (1m) tugas dibuat dalam tempoh yang berpatutan (1m) sokongan fizikal (e.g. kenderaan) daripada pihak atasan (1m) maklumat yang cukup dan tepat (iaitu untuk mengadakan kursus) (1m) beri autoriti yang secukupnya dalam menjalankan tugas (i.e. tidak perlu kebenaran pihak pengurusan atasan untuk keluar mengutip hutang) (1m)                                     Kes 3

SOALAN KES [TARGET  STPM 2013] Puan Maimun dan Encik Saufi ialah pekerja di sebuah kilang minyak masak. Puan Maimun mempunyai dua orang anak yang telah bersekolah dan baru mendapat seorang cahaya mata. Puan Maimun terpaksa bangun awal pagi setiap hari untuk menghantar anaknya ke sekolah dan pusat penjagaan kanak-kanak. Ini menyebabkan Puan Maimun selalu sakit dan kurang bertenaga. Puan Maimun mula mengelak diri daripada berkomunikasi dengan pekerja lain. Prestasi kerjanya semakin merosot.             Encik Saufi pula baru bercerai dengan isterinya. Akibatnya beliau selalu meminum banyak alkohol, bersikap panas baran dan merosakkan bahan mentah. Beliau kerap tidak hadir ke tempat kerja tanpa sebab. i.          Huraikan tanda-tanda ketegangan yang dihadapi oleh Puan Maimun dan Encik Saufi.[8] ii.         Jelaskan empat program sokongan keluarga yang boleh membantu Puan Maimun untuk menyelesaikan ketegangannya.[8] iii.        Huraikan kaedah individu yang sesuai kepada Encik Saufi bagi mengurus ketegangannya.[9] CADANGAN JAWAPAN:                  i.          Tanda-tanda ketegangan yang dihadapi oleh Puan Maimun dan Encik Saufi.                 1.      Perubahan fisiologi/kesihatan -        Puan Maimun selalu sakit dan kurang bertenaga 2.      Perubahan sikap/ psikologi/ emosi -        Puan Maimun mengelak diri daripada berkomunikasi dengan pekerja lain -        Encik Saufi bersifat panas baran. 3.      Perubahan tingkah laku -        Encik Saufi meminum banyak alkohol -        Encik Saufi merosakkan bahan mentah 4.      Perubahan prestasi/kognitif -        Encik Saufi selalu tidak hadir ke tempat kerja tanpa sebab -        Pretasi kerja Puan Maimun merosot                ii.          Empat program sokongan keluarga yang boleh membantu Puan Maimun untuk menyelesaikan ketegangannya. Fakta (1m)  Huraian (2 huraian x ½ m  = 1m) Pusat penjagaan kanak-kanak - Membantu Puan Maimun menghantar anak ke sekolah - Menubuhkan pusat penjagaan kanak-kanak berhampiran kilang - Puan Maimun tidak perlu tergesa-gesa ke tempat kerja Pusat penyusuan anak - Berhampiran dengan tempat kerja Puan Maimun - Puan Maimun tidak perlu risau tentang anaknya / boleh menyusukan anaknya pada bila-bila masa Jadual kerja fleksibel/ anjal - Puan Maimun boleh datang lambat untuk mengurus hal rumah tangga - Puan Maimun boleh pulang lewat untuk menyiapkan kerja Kerja dari rumah - Puan Maimun boleh bekerja di rumah sambil menguruskan anak-anaknya - Puan Maimun dibenarkan membawa pulang bahan atau alatan supaya boleh bekerja di rumah              iii.          Kaedah individu yang sesuai kepada Encik Saufi bagi mengurus ketegangannya. Kaedah (1m) Huraian (1m) Pengurusan masa - En Saufi menggunakan masa bekerja untuk bekerja dan tidak dicampuradukkan dengan masalah keluarga Teknik fisiologi - En Saufi menggunakan kaedah berehat dan bermeditasi - En Saufi menggunakan amalan duduk yang selesa - Encik Saufi bernafas dengan perlahan Senaman - En Saufi boleh melakukan aktiviti senaman seperti aerobik, berjogging, menunggang basikal Sokongan sosial - En Saufi meluahkan masalah dan mendapat nasihat daripada ahli keluarga, rakan dan kaunselor Mengamalkan tabiat menyelesaikan masalah - En Saufi perlu bersikap proaktif apabila menghadapi masalah - Encik Saufi perlu mencari jalan penyelesaian yang terbaik - Encik Saufi perlu berbincang dengan rakan